شهادت مظلومانه سيد الشهدا و يارانش در كربلا،تأثير بيدارگر و حركت آفرين داشت=

و خونى تازه در رگهاى جامعه اسلامى دواند و جو نامطلوب را شكست و امتدادهاى آن

حماسه،در طول تاريخ،جاودانه ماند.حتى در همان سفر اسارت اهل بيت نيز تأثيرات

سياسى اين حادثه در انديشه‏هاى مردم آشكار شد.گروهى از اسرا را كه به شام مى‏بردند،

 چون به تكريت رسيدند،مسيحيان آنجا در كليساها جمع شدند و به نشان اندوه بر كشته

 شدن حسين«ع»،ناقوس نواختند و نگذاشتند آن سربازان وارد آنجا شوند.به شهر«لينا»

نيز رسيدند.مردم آنجا همگى گرد آمدند و بر حسين و دودمانش سلام و درود فرستادند

 و امويان را لعن كردند و سربازان را از آنجا بيرون كردند.چون خبر يافتند كه مردم

«جهينه»هم جمع شدند تا با سربازان بجنگند وارد آن نشدند.به قلعه«كفر طاب»رفتند،

به آنجا نيز راهشان ندادند.به حمس كه وارد شدند،مردم تظاهرات كردند و شعار دادند:

«اكفرا بعد ايمان و ضلالا بعد هدى؟»و با آنان درگير شدند و تعدادى را كشتند.⁽¹⁾

 برخى از تأثيرات حماسه عاشورا از اين قرار است:

1ـقطع نفوذ دينى بنى اميه بر افكار مردم‏

2ـاحساس گناه و شرمسارى در جامعه،بخاطر يارى نكردن حق و كوتاهى در اداى تكليف‏

3ـفرو ريختن ترسها و رعبها از اقدام و قيام بر ضد ستم‏

4ـرسوايى يزيديان و حزب حاكم اموى‏

5ـبيدارى روح مبارزه در مردم‏

6ـتقويت و رشد انگيزه‏هاى مبارزاتى انقلابيون‏

7ـپديد آمدن مكتب جديد اخلاقى و انسانى(ارزشهاى نوين عاشورايى و حسينى)

8ـپديد آمدن انقلابهاى متعدد با الهام از حماسه كربلا

9ـالهام بخشى عاشورا به همه نهضتهاى رهايى بخش و حركتهاى انقلابى تاريخ‏

10ـتبديل شدن«كربلا»به دانشگاه عشق و ايمان و جهاد و شهادت،براى نسلهاى انقلابى شيعه‏

11ـبه وجود آمدن پايگاه نيرومند و عميق و گسترده تبليغى و سازندگى در طول تاريخ

،بر محور شخصيت و شهادت سيد الشهدا«ع»

از نهضتهاى شيعى پس از عاشورا،مى‏توان«انقلاب توابين»،«انقلاب مدينه»،

«قيام=مختار»،«قيام زيد»،و...حركتهاى ديگر را نام برد.

تأثير حماسه عاشورا را در=انقلابهاى بزرگى كه در طول تاريخ،بر ضد ستم

انجام گرفته،چه در عراق و ايران و چه در كشورهاى ديگر،نبايد از ياد برد.

«فرهنگ شهادت»و انگيزه جهاد و جانبازى كه در انقلاب اسلامى ايران و

هشت سال دفاع مقدس در جبهه‏ها جلوه‏گر بود،گوشه‏اى از اين تأثير پذيرى است.

شعار«نهضت ما حسينيه،رهبر ما خمينيه»كه در مبارزات ملت مسلمان ايران

بر ضد طاغوت طنين افكن بود و نيز شور حسينى جبهه‏هاى رزم ايران،گواه

روشن تأثير گذارى كربلا در قرنها پس از آن حماسه مقدس است.يكى از

 نويسندگان محقق، نتايج نهضت كربلا را عبارت مى‏داند از:

1ـپيروزى مسأله اسلام و حفظ آن از نابودى‏

2 ـ هزيمت امويان از عرصه فكرى مسلمين‏

3ـ شناخت اهل بيت بعنوان نمونه‏هاى پيشوايى امت‏

4ـ تمركز شيعه از بعد اعتقادى بر محور امامت‏

5ـ وحدت صفوف شيعه در جبهه مبارزه‏

6ـ ايجاد حس اجتماعى در مردم‏

7ـ شكوفايى موهبتهاى ادبى و پديد آمدن ادبيات عاشورايى

 8ـ منابر وعظ و ارشاد،به عنوان وسيله آگاهانيدن مردم‏

9 ـ تداوم انقلاب بصورت زمينه سازى نهضتهاى پس از عاشورا⁽²⁾

حادثه كربلا،گشاينده جبهه اعتراض عليه حكومت امويان و سپس عباسيان شد،

چه به صورت فردى كه روحهاى بزرگ را به عصيان و افشاگرى واداشت،

و چه به شكل مبارزه‏هاى گروهى و قيامهاى عمومى در شهرى خاص يا منطقه‏اى وسيع.⁽³⁾

خون او تفسير اين اسرار كرد  ملت خوابيده را بيدار كرد⁽⁴⁾

پى‏نوشتها

1ـعاشورا فى الأدب العاملى المعاصر،ص 54 به نقل از منتخب طريحى و مقتل ابى مخنف.

2ـبراى تفصيل آن ر.ك:«حياة الامام الحسين»،باقر شريف القرشى،ج 3،ص 436،(معطيات الثورة) .

3ـدر اين زمينه‏ها ر.ك:«الانتفاضات الشيعيه»،هاشم معروف الحسنى،«امامان و جنبشهاى مكتبى»،محمد تقى مدرسى.

4ـكليات اقبال لاهورى،ص .75

فرهنگ عاشورا صفحه‏21

جواد محدثى‏

امام حسین (ع) با شهادت خود خوب مردن را به همه ما آموخت ، بیاییم خوب زندگی کردن را نیز از ایشان بیاموزیم ، شهادت که درس بزرگ عاشوراست نعمت های بزرگی برای ما به ارمغان آورد که مهم ترین آن امنیتی است که در آن به سر می بریم ، با خوب زندگی کردن دنیا را فتح خواهیم کرد. برای خوب زندگی کردن باید با دنیا کشتی گرفت . باید فن های دنیا رابشناسی تا نتواند تورا زمین بزند . دنیا در سه مرحله  پشت تو را به خاک می رساند ، اول باعث انس تو به دنیا می شود ، بعد تو را به شدت به خودش علاقه مند می کند ، به طوری که نمی توانی از لذتهای آن چشم پوشی کنی ، حتی گاهی به خاطر لذت بودن تن به گناه می دهی ودر مرحله سوم تورا عبد خود می کند وقتی عبد دنیا شدی از بودن در دنیا لذت نمی بری ، اما حاضر هم نیستی از آن دل بکنی ، عبد دنیا شدن یعنی تن به خواری وذلت دادن . را ههایی وجود دارد که تو با استفاده از آن می توانی  دنیا را خوار وذلیل کنی وکاملا از آن چشم بپوشی در مقابل انس دنیا ، با امام حسین (ع) انس بگیر ، آن وقت هر گاه دنیا پیش چشمت عزیز جلوه کرد حسین فاطمه (ع) پیش چشم تو عزیزتر خواهدبود واو را ترجیح می دهی وانتقال به حیات طیبه برایت آسان می شود در مقابل لذت های این دنیا برای خودت لذت معنوی ایجاد کن . لذتی مثل گریه کردن برای ائمه (ع) ، برسر وسینه زدن برای امام حسین (ع) ، این که با وجود تبلیغات دشمن هر سال عاشورای ما پربارتر از سال قبل است به این دلیل است که لذت گریه بر امام حسین (ع) با هیچ لذتی برابری نمی کند دنیا در برابر  این لذت ،بسیار ضعیف است وخود را می بازد راه دیگری که باعث می شود عبد دنیا نشوی این است که نه تنها از لذت های حرام چشم بپوشی ، بلکه از بعضی لذت های حلال نیز چشم پوشی کنی ، اولین قدم در این راه کنترل خوراک است . قبل از اسیر شدن دست از طعام بکش و بگو ای دنیا نمی خورم تا بدانی اسیر لذت تونیستم

از دیگر راهکارها این است که عاقلانه قدم برداری و همه چیز را با عقل ارزیابی کنی . عقل را در انجام هر کار دخیل کن وقدم آخر عاشق شدن است . عشقی که باعث شود به این دنیا دل نبندی و این دنیا را بی وفا بخوانی همانند عشق امام حسین (ع) به حضرت علی اکبر (ع) که در هنگام شهادت ایشان فرمودند : علی دنیا بعدک العفا

عاشق شدن در این دنیا باعث می شود این دنیا پیش چشمت حقیر وپست گردد وآن را با تمام تعلقاتش دور بریزی .

بیایید محرم امسال از امام حسین (ع) بخواهیم ما را متعادل کند ، انسان متعادل ناراحت نمی شود ، بد خلقی نمی کند ، افسرده نمی شود ، عدم وابستگی به این دنیا او را از تلاش باز نمی دارد از تمام خلاقیت های خود برای فتح دنیای پیرامون بهره می برد هر گاه با مشکل مواجه شود صبورانه یاد آخرت می کند ودر یک کلام از این دنیا حداکثر بهره را برای رسیدن به حیات طیبه می برد.

حجت الاسلام علیرضا پناهیان

ازگزارش های معتبر تاریخی ، چنین به دست می آید که سه روز قبل از شهادت

امام حسین (ع) (در روز هفتم محرم ) دستوری از عبیدالله بن زیاد از این قراربه

 عمر بن سعد ابلاغ شد که: «بین حسین و آب فاصله انداز و مگذار که قطره ای

از آن بنوشند» و این عمل را نوعی انتقام در مقابل بستن آب بر عثمان تلقی کرد[1]

ابن سعد به مجرد دریافت این دستور ، عمرو بن حجاج را با پانصد سواره مامور

مراقبت از شریعه فرات به منظور جلوگیری از دسترسی امام (ع) ویا رانش به آب

کرد .[2]در این سه روز امام (ع) و یارانش از طرق مختلف سعی در دسترسی به

آب داشتند ؛ زیرا تحمل تشنگی در آن بیابان سوزان به ویژه با آن کاروان مشتمل

برزنان و کودکان بسیار طاقت فرسا بود .حتی برخی از گزارش ها حکایت از

ریختن آب از سوی امام (ع) بر چهره خواهرش زینب (ع) در روز عاشوراء دارد ؛

زیراوقتی او اشعار آن حضرت مبنی بر نزدیک بودن شهادتش را شنید ، از حال

رفته بود .[3]این گزارش اجمالا دلالت بر وجود آب در شب عاشورامی کند ؛

علامه مجلسی در بحارالانوار مساله عدم مضیقه آب در صبح روز عاشورا

–حتی برای آشامیدن – با صراحت بیشتری مطرح می کند . در این گزارش

چنین آمده است :

« سپس امام (ع) به اصحاب خود فرمود: برخیزید و آب بنوشید که آخرین

آذوقه شما از دنیا است ووضوء بگیرید و غسل کنید و لباس های خود را

با آن بشویید تا کفن های شما باشد آن گاه امام (ع) نماز صبح را با آنان

به جماعت خواند».[4]

ازعبارت « آخرین آذوقه شما از دنیااست » ونیز از گزارش های مربوط به

روز عاشورا چنین استفاده می شود که پس از اتمام این ذخیره آبی ، دیگر

دسترسی به آب میسر نشد و امام (ع) ویاران و خاندانش در آن گرمای

طاقت فرسای کربلا تا هنگام شهادت ، علاوه بر مبارزه سنگین با دشمن با

تشنگی شدید نیز دست به گریبان بودند.

علامه مجلسی (ره) در ادامه گزارش خود سخن از ریشخند یکی از

لشکریان عمربن سعد به نام تمیم بن حصین خرازی به میان آورده که می گوید

:«ای حسین ، و ای یاران حسین ! آیا به آب فرات نمی نگرید که چگونه همانند

شکم مار می درخشد ؛ به خداوند سوگند از آن قطره ای نخواهید آشامید تا

آنکه مرگ را در یابید!»[5]

علامه مجلسی (ره) روایتی را نقل می کند که مضمون آن درخواست

عباس برای مبارزه و مامور شدن او از طرف امام ( ع) به منظور آوردن آب

برای اطفال و کودکان حرم می باشد. همان گونه که مشهور است، عباس (ع)

موفق به آوردن آب نشد ودر راه بازگشت به شهادت رسید .[6]

مساله انسان سازی ، جامعه سازی و انتقال فرهنگ شیعی به نسل بعد در مجالس

امام حسین (ع) ،است که ایجاد می شود؛ زیرا ماهیت قیام امام حسین (ع) و نیز

آموزه های تربیتی ، سیاسی ، فرهنگی و اجتماعی عاشورا، در تعالی و بالندگی

انسان و جامعه چشم گیر بوده و عناصر رویداد کربلا ، مولفه های اساسی و

اصلی را درترسیم فرهنگ شیعی رقم زده است که توسط مراسم سو گواری به

نسل بعد منتقل می شود. با توجه به بیانات ، سخنان و شعارهای عاشورا ،

می توان عناصر انسان ساز ، جامعه ساز و فرهنگ ساز را ملاحضه کرد ؛

مواردی چون :

عبادت، ایثار ، شجاعت ، توکل ، صبر ، امر به معروف و نهی از منکر ، نابودی

اسلام در شرایط سلطه یزیدیان ، حرمت بیعت با کسی چون یزید ، شرافت

مرگ سرخ برزندگی ذلّت بار ، اندک بودن انسان های را ستین در صحنه امتحان ،

لزوم شهادت طلبی در عصر حاکمیت باطل ، زینت بودن شهادت برای انسان و..[1]

 درس آزادگی به دنیا داد رفتار حسین    بذر همت در جان افشاند ، افکار حسین

 گر نداری دین به عالم ، لا اقل آزاده باش    این کلام نغز می باشد زگفتار حسین

مرگ با عزت ز عیش در مذلّت بهتر است    نغمه ای می باشد از لعل دربار حسین

در عین حال موارد ذیل علاوه بر موارد پیش گفته می توانند حکمت عزاداری بر

امام حسین (ع) را تبیین کنند .

         نوعی اعتراض به ظالمان زمان و حمایت از مظلومان جهان؛

       عامل تقویت حس عدالت خواهی و انتقام جویی از ستمگران؛

                            زمینه ساز اجتماع شیعیان جهت پیروززی و دفاع از حق؛

1- فرهنگ عاشورا ، صص 268-271